NGUYỄN BÍNH - Ngươi ơi buồn lắm mà không khóc.
Nguyễn Phục nguyễn quang Huy
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
Mười chín tuổi, mắt môi mơ mộng tình yêu ; lòng rộn ràng, xôn xao mở hội. Mười chín tuổi chờ đón tình yêu đầu đời. Mười chín tuổi, viết bài thơ tình lời lẽ lãng mạn chân quê.

Có ai trong chúng ta lúc còn thanh xuân, đã từng đi yêu một người nữ ở cuối con đường kia, một cô bé dễ thương trong con hẻm nhỏ. Hay một cô hàng xóm kế bên nhà ?
 
Nhà nàng ở cạnh nhà tôi
Cách nhau mấy dậu mồng tơi xanh rờn
Hai người sống giữa cô đơn
Nàng như cũng có nỗi buồn giống tôi
  
Giá không có dậu mồng tơi
Thế nào tôi cũng sang chơi thăm nàng
Tôi chiêm bao rất nhẹ nhàng 
Có con bướm trắng thường sang bên này.
 
Vâng đó là nhà thơ Nguyễn Bính, ông tên thật là Nguyễn trọng Bính, sinh năm 1918 tại Nam Định. Và mất năm 1966.
Năm 13 tuổi, ông đã được giải nhất cuộc thi hát trống quân. Hãy nghe người trẻ tuổi của năm 1931 nói gì:
 
Anh đố em này, làng ta chưa vợ mấy người
Chưa chồng mấy ả, em thời biết không
Đố ai đi khắp tây đông
Làm sao kiếm nổi tấm chồng
Như cái anh đây..
 
Cho đến 6 năm sau, ông mới làm bài thơ tình đầu tiên, là cô hái mơ. Được giải khuyến khích của tự lực văn đoàn. Năm đó ông 19 tuổi, là một nhà thơ lãng mạn chân quê, lời thơ mộc mạc viết về tình yêu và nỗi chia xa .
 
Hãy đọc 4 câu lục bát, lời thơ kể ra được câu chuyện, tạo cho người đọc thấy được hình ảnh, như ngay trước mắt .
 
Hôm qua em đi tỉnh về
Đón em ở mãi con đê đầu làng
Khăn nhung quần lĩnh rộn ràng
Áo cài khuy bấm em làm khổ ta.
 
Ngày xưa là thế , người nào được đi tỉnh là một chuyện thật lớn . Nhất là khi yêu, anh lo lắm em biết không. 
Em đi tỉnh, một xã hội văn minh, có ánh sáng của đèn điện. Anh ngại lắm, anh sợ rồi anh sẽ mất em. Nên anh xin em, van em.
 
Van em, em hãy giữ nguyên quê mùa
Như hôm em đi lễ chùa
Cứ ăn mặc thế cho vừa lòng anh
Hoa chanh nở giữa vườn chanh
Thầy u mình với chúng mình chân quê.
 
Ông là bậc tiền bối về loại thơ, mà bàng bạc trong đó là hơi thở của ca dao, của hương đồng cỏ nội. 
 
Hôm qua em đi tỉnh về
Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều.
 
Còn thơ 7 chữ của Nguyễn Bính có tuyệt như thơ lục bát không? Hãy đọc 8 câu trong bài bóng người trên sân ga , bài thơ nhẹ, man mác, tượng hình và buồn như gió bay.
 
Có lần tôi thấy một người yêu
Tiễn một người yêu, một buổi chiều
Ở một nơi nào xa vắng lắm
Họ cầm tay họ bóng xiêu xiêu
 
Buổi chiều ở sân ga, họ chia tay chắc là lại lên tỉnh. Chắc là họ không nói gì nhiều đâu. Vì, ở một nơi nào xa vắng lắm, họ cầm tay họ bóng xiêu xiêu !
Hãy nghe, hãy thấy một cặp vợ chồng cũng ở sân ga, họ làm sao?
 
Có lần tôi thấy vợ chồng ai
Thèn thẹn chia tay bóng chạy dài
Chị mở khăn trầu, anh thắt lại
Mình về nuôi lấy mẹ mình ơi.
 
Tình yêu làm cho người ta có ngàn vạn lý do, để giải thích để biện bạch, cho những hành động của mình. Nhất là ngày xưa, xã hội còn khắc khe, ràng buộc nhiều bởi lễ giáo
 
Cái ngày cô chưa lấy chồng
Đường gần tôi cứ đi vòng cho xa
Lối này lắm bưởi nhiều hoa
Đi vòng để được qua nhà đấy thôi. 
 
Ôi, ai cũng có một thời mơ mộng, một thời mê đắm, hoặc yêu một chiều . Một thời trồng cây si đâu đó. Nhìn người con gái ở lầu hoa, Nguyễn Bính đã thấy hồn mình bay bay, bay đi đâu mất rồi !
 
Tôi rót hồn tôi xuống mắt nàng
Hồn tôi là cả một lời van
Tôi van nàng đấy van nàng đấy
Ai có yêu thương, chả vội vàng.
 
Nguyễn Bính là một nhà thơ đầu tiên vào Nam, vào Sài Gòn năm 1943. Chàng lãng tử rong chơi đó đây.  Sống rất nghèo, hãy nghe bốn câu thơ 7 chữ của Nguyễn Bính:
 
Từ độ về đây sống rất nghèo
Bạn bè chỉ có gió trăng theo
Những thằng bất nghĩa xin đừng đến
Hãy để thềm ta, xanh sắc rêu.
 
Vào Nam ,là một khúc quanh lớn của một đời người. Nhất là vào năm 1943. Quãng độ vài năm sau, Nguyễn Bính làm một bài hành, nói về mình, về tâm trạng, về cuộc đời, về chí hướng .
 
Đôi ta lưu lạc phương Nam này
Trải mấy mùa qua, én nhạn bay
Xuân đến khắp trời hoa rượu nở
Mà ta với ngươi buồn vậy thay
 
Rồi mỗi người bạn đều có một chí hướng khác nhau, người chen chân vào vòng cơm áo. Kẻ vẫn bạt bút đề thơ .
 
Ngươi mang chí lớn vòng cơm áo
Ta trói thân vào lụy nước mây
Mơ gì ấp Tiết, thiêu văn tự
Giầy cỏ gươm cùn ta đi đây.
 
Ước mơ gặp một mạnh thường quân không đến . Nên mới phải giầy cỏ gươm cùn ta đi đây . Nhưng rồi khựng lại, vì mình biết đi đâu bây giờ. 
 
Ta đi nhưng biết về đâu chứ
Đã dấy phong yên khắp bốn trời
Thà cứ ở đây ngồi giữa chợ
Uống say mà gọi thế nhân ơi. 
 
Người nghệ sĩ thường là vậy, yếu đuối;  thất chí rồi uống say mà gọi thế nhân ơi. Nhưng thế nhân chỉ toàn là kẻ mắt trắng, có ai mắt xanh để thấy tài của ta đâu !
 
Thế nhân mắt trắng như ngân nhũ
Ta với nhà ngươi cả tiếng cười
Ngươi ơi hề ngươi ơi
 
Nỗi buồn rồi cứ thế nhân lên, rượu đắng nhưng lòng còn đắng hơn. Nên xá gì đôi chén rượu, vậy thì hãy uống cho say. Ta say đó, ta buồn đó, nhưng không khóc đâu; nam nhi đâu có khóc. Mà nếu có khóc, thì nào ai biết đâu !
 
Lòng đắng xá gì muôn hớp rượu
Mà không uống cạn mà không say
Ngươi ơi buồn lắm mà không khóc
Mà vẫn cười qua chén rượu đầy.
 
Tất cả, tất cả những gặp gỡ rồi phải có lúc chia tay. Tất cả hợp rồi tan, và trong hạnh ngộ đều đã có mầm ly biệt .
Mà khi chia tay nhau rồi, trong tình yêu hay bằng hữu. Tất cả đều buồn. Kẻ ra đi người ở lại, ai buồn hơn ai?
Làm người ở lại có bao giờ vui! Nên : 
 
Ngươi ơi hề ngươi ơi
Ngươi qua bên ấy sao mà lạnh
Nhịp trúc ta về, lạnh mấy mươi !
 
Nguyễn Phục nguyễn quang Huy
( Tháng 9 năm 2015 )
  
 
Nhà văn Đoàn Giỏi (bên phải) giả gái trong một vai diễn
cùng nhà thơ Nguyễn Bính thời kháng chiến chống Pháp.