LÊ TRỌNG NGUYỄN
NẮNG CHIỀU
 
Giai thoại về ca khúc “Nắng Chiều” của Nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn
Hoài Nguyễn 
  
Lê Trọng Nguyễn (1926 - 2004) là một nhạc sĩ Việt Nam nổi tiếng, tác giả ca khúc Nắng chiều.
Sinh tại Điện Bàn, Quảng Nam, mất tại Rosemead, Hoa Kỳ. Ông họ Lê, tên Trọng, riêng nghệ danh Nguyễn là họ của mẹ. Lê Trọng Nguyễn là một nhạc sĩ thuộc thời kỳ đầu của nền tân nhạc Việt Nam
 
Nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn sinh ngày 1 tháng 5 năm 1926 tại Điệ Bàn, Quảng Nam. Cha mất sớm, mẹ ông nuôi hai con đến tuổi trưởng thành. Em gái lập gia đình và sớm qua đời, Lê Trọng Nguyễn và mẹ nuôi ba đứa cháu nhỏ.
 
Ông từng học ở Hà Nội trong khoảng 1942 đến 1945, thời gian đó ông có làm bạn với nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát. Trước 1954, Lê Trọng Nguyễn từng phụ trách âm nhạc cho toàn thể Liên khu Năm (Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên), nhưng sau đó ông rời bỏ và về cư trú tại Hội An
 
  
Tuy là nhạc sĩ, nhưng Lê Trọng Nguyễn không sống bằng âm nhạc. Năm 1965, ông làm Giám đốc công ty Centra Co., một công ty thương mại của Pháp. Từ năm 1968, ông là Giám đốc điều hành của công ty Sealand tại Đà Nẵng. Năm 1970 ông từ bỏ chức vụ Giám đốc công ty SeaLand về sống tại Sài Gòn. Năm 1973, ông làm Giám đốc nhà máy Dầu hỏa Cửu Long. Sau biến cố 1975, ông mở lớp dạy nhạc tại nhà và tự chế tạo các loại đàn do chính tay ông làm để sinh sống.

Lê Trọng Nguyễn đến Hoa Kỳ vào tháng 3/1983, định cư tại Rosemead cùng vợ và bốn người con. Ông mất ngày 9/1/2004 tại bệnh viện City of Hope, Rosemead vì bệnh ung thư phổi.

Lê Trọng Nguyễn viết ca khúc đầu tay “Ngày Mai Trời Lại Sáng” năm 1946. 
Lê Trọng Nguyễn sáng tác không nhiều, nhưng các nhạc phẩm của ông đều giá trị nghệ thuật cao, với giai điệu và lời ca trau chuốt, nhiều hình ảnh đẹp. Trong những tác phẩm của Lê Trọng Nguyễn, nổi tiếng hơn cả là bản “Nắng Chiều”, được ông sáng tác vào năm 1952. Nhạc phẩm này không chỉ nổi tiếng ở Việt Nam mà nó còn được biết tới nhiều ở Nhật Bản, Đài Loan và Hong Kong với tên Bản tình ca Việt Nam. “Nắng Chiều” cũng là ca khúc trong bộ phim cùng tên sản xuất năm 1971 của đạo diễn Lê Mộng Hoàng với sự tham gia diễn xuất của 2 diễn viên nổi tiếng Thanh Nga và Hùng Cường.

Ca khúc “Nắng Chiều” được Lê Trọng Nguyễn viết tại Huế, thời gian sau khi bỏ vùng kháng chiến về thành… “Dáng em gầy gầy” là hình ảnh nguyên mẫu của một cô gái thuộc một gia đình công chức từ Quy Nhơn chạy ra tạm trú ở Hội An sau khi Nhật đảo chính Pháp. Lúc đó Lê Trọng Nguyễn cũng ở Hội An và ông đã yêu yêu người con gái ấy và đưa bóng dáng cô nàng vào bản nhạc để đời của mình!

Năm 1957, Lê Trọng Nguyễn vào Sài Gòn, đúng dịp đoàn ca nhạc Nhật Bản sang thăm, ban nhạc Toho Geino có nhờ người chọn ra 12 bản nhạc Việt Nam đang nổi tiếng thời đó để chuẩn bị tập dượt và trình diễn tại Sài Gòn lẫn Nhật Bản, trong đó có bản “Nắng Chiều” và bản này đã được cô ca sĩ Nhật Satsuki Midori hát. Satsuki Midori đã viết ca khúc này sang lời Nhật và cả bản nhạc với hai lời Việt – Nhật đã được phát thanh trên đài phát thanh Sài Gòn và Tokyo trong nhiều năm liền. Sau dịp gặp nhau lần đó, hai người thư qua tin lại khá nhiều, tỏ ra tâm đầu ý hợp, cho đến khi Satsuki Midori qua đời do một tai nạn trong lúc ghi hình một hai năm sau đó.
Năm 1960 Kỷ Lộ Hà, một ca sĩ người Đài Loan, sang trình diễn tại Đà Nẵng. Cô yêu mến bản “Nắng Chiều” nên nhờ Thận Chi viết sang lời Hoa ngữ. Khi gặp Lê Trọng Nguyễn để xin bản quyền phổ biến lời mới của ca khúc này, Kỷ Lộ Hà đã bị “hớp hồn” bởi tài năng, vẻ hào hoa của nhạc sĩ, nên hết sức quyến luyến. Không chỉ viết thư để đơn phương tỏ tình, Kỷ Lộ Hà còn ra đĩa nhựa 33 vòng cho “Nắng Chiều”, được khán giả Đài Loan, Hong Kong, Thượng Hải... yêu thích trong nhiều thập niên; được phong tặng “bản tình ca đẹp nhất” thập niên 1970 tại Đài Loan. Gần đây, ca sĩ Đào Tô Dung cover lại ca khúc này, cũng được rất nhiều thính giả yêu thích.
Tuy không chính thức lên tiếng về hai mối tình ngắn ngủi mà đằm thắm này, nhưng trong các cuộc trò chuyện về sau, Lê Trọng Nguyễn cũng vài lần nhắc lại với lời lẽ rất trân trọng, trìu mến.
Nhờ mấy may mắn đó mà “Nắng Chiều” cứ thế được biết tới tại ngoại quốc.
Nói riêng về “Nắng Chiều”, có lần Lê Trọng Nguyễn tâm sự: “Ca khúc này chỉ là một trong số những bài của tôi được phổ biến rộng rãi, nhưng tôi cũng không thích nó lắm, dù tình cảm tôi gửi vào đó rất mặn nồng. Tôi cũng không biết vì sao mình không thích bài này cho lắm, dù lúc mới viết xong mình rất khoái, vì nó rất chững chạc, chững vô cùng, nó cân phương đủ mặt. Ðây cũng là một loại tâm trạng. Người ta hát nhiều quá, mình đâm ra ghét”.

Sau đây giới thiệu với các bạn ca khúc “Nắng Chiều” của nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn qua tiếng hát của ca sĩ Thanh Lan…
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Qua bến nước xưa lá hoa về chiều
Lạnh lùng mềm đưa trong nắng lưa thưa
Khi đến cuối thôn chân bước không hồn
Nhớ sao là nhớ đến người ngày thơ
Anh nhớ trước đây dáng em gầy gầy
Dịu dàng nhìn anh đôi mắt long lanh
Anh nhớ bước em khi nắng vương thềm
Má em màu ngà tóc thề nhẹ vương
Nay anh về qua sân nắng
chạnh nhớ câu thề tim tái tê
chẳng biết bây giờ
người em gái duyên ghé về đâu?
Nay anh về nương dâu úa
giọng hát câu hò thôi hết đưa
hình bóng yêu kiều
kề hoa tím biết đâu mà tìm!
Anh nhớ xót xa dưới tre la ngà
Gợn buồn nhìn anh, em nói em nói: "yêu anh!"
Mây lướt thướt trôi khi nắng vương đồi
Nhớ em dịu hiền nắng chiều ngừng trôi...

Hoài Nguyễn - 25/8/2015
 
 
Một bài viết khác về nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn
Phan Anh Dũng  
 
Mấy hôm đầu năm tôi vẫn lấy thêm ngày nghỉ, vì biết thứ hai mùng 7 đặt chân vào sở thì công việc sẽ ngập đầu! Trong lúc đang "nghỉ dưỡng sức" thì một buổi sáng đẹp trời, nhưng lạnh kinh khủng, nhận được email của bà quả phụ Lê Trọng Nguyễn, tức chị Nguyễn Thị Nga.
 
Chị yêu cầu tôi lấy mấy bản nhạc Nắng Chiều và Sao Đêm từ CD Nhạc Lê Trọng Nguyễn để gởi cho anh Nguyễn Đức Nam làm một chương trình nhạc trên Đài Phát Thanh,Truyền Hình vùng Hoa Thịnh Đốn.
 
Nhân dịp này, tôi nghe lại toàn bộ 2 CD Lê Trọng Nguyễn Collection Volume 1 & 2. Rât thích thú với những khám phá mới về giai điệu và lời của những bài ít phổ biến như: Cát Biển, Tìm Nơi Em, Sóng Nước Viễn Phương, Màu Tím Hoàng Hôn, Nhớ Thu Hà Nội, v.v... Tôi cũng bỏ thì giờ xem lại các bài viết về Lê Trọng Nguyễn tôi thu thập trong máy computer.
 
Tình cờ biết ngày giỗ thứ 4 của Ông sắp tới: ngày 9 tháng 1.
 
Về các bản nhạc của Ông, Tâm Hảo thích và đã hát bài Lá Rơi Bên Thềm trong nhiều cuộc họp mặt thân hữu. Riêng tôi thì thích nhất bài Sao Đêm vì giai điệu lạ, có âm hưởng jazz, lời cũng đẹp, đầy trăng sao, mơ mộng! Được biết Nhạc Sĩ Lê Trọng Nguyễn ưng ý nhất tác phẩm này về mặt nghệ thuật. Cách đây mấy tuần, tôi có dịp hát tại nhà ca sĩ Hoàng Tiếp và bàn về lời của bài hát này với một số thân hữu, trong đó có thi họa gia Vũ Hối, người cùng quê với Lê Trọng Nguyễn.
 
Tuy chưa gặp mặt nhưng tôi đã có đọc nhiều bài viết ngợi khen tính điềm đạm, khiêm tốn và thẳng thắn của Ông. Các Đặc San của Hội Quảng Nam-Đà Nẵng mọi nơi cũng có đăng những bài viết của Ông và của bạn bè kể lại những kỷ niệm vui buồn trước 1975. Đặc biệt trong bài Một Chuyến "Dinh Tê", Ông có nhắc đến một trong những sáng lập viên của Cỏ Thơm, đó là cố Thi Sĩ Anh Độ Đỗ Cẩm Khê.
 
Tháng 6 năm 2006 tôi có dịp gặp chị Nga trong đêm nhạc "Chiều Nhớ" do Câu Lạc Bộ Văn Học Nghệ Thuật vùng Hoa Thịnh Đốn tổ chức. Tháng 8 sau đó lại gặp chị ở Quận Cam Cali. Thỉnh thoảng chị vẫn hỏi thăm và thông báo các buổi tổ chức tưởng nhớ, giới thiệu CD của Lê Trọng Nguyễn, như kỳ chị đến Paris tháng 11 vừa qua.
  
Ông từng học ở Hà Nội trong khoảng 1942 đến 1945, thời gian đó ông có làm bạn với nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát. Trước 1954, Lê Trọng Nguyễn từng phụ trách âm nhạc cho toàn thể Liên khu Năm (Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên), nhưng sau đó ông rời bỏ và về cư trú tại Hội An.
 
Lê Trọng Nguyễn có dạy âm nhạc tại trường trung học Nguyễn Duy Hiệu. Sau khi theo học hàm thụ trường Ecole Universelle của Pháp, ông tốt nghiệp và trở thành hội viên của S.A.C.E.M. - Hội Nhạc Sĩ Pháp (La Société des auteurs, compositeurs et éditeurs de musique) với một số tác phẩm, trong đó được biết đến nhiều hơn cả là bản Sóng Đà Giang.
 
Tuy là một nhạc sĩ, nhưng Lê Trọng Nguyễn không sống bằng âm nhạc. Năm 1965, ông làm Giám Đốc Công Ty Centra Co., một công ty thương mại của Pháp. Từ năm 1968, ông là Giám Đốc Điều Hành của Công Ty Sealand tại Đà Nẵng. Năm 1970 sau khi lập gia đình với bà Nguyễn Thị Nga, ông từ bỏ chức vụ Giám đốc công ty SeaLand về sống tại Sài Gòn. Năm 1973, ông làm Giám Đốc Nhà Máy Dầu Hỏa Cửu Long. Sau biến cố 1975, ông mở lớp dạy nhạc tại nhà và tự chế tạo các loại đàn do chính tay ông làm để sinh sống.
 
Lê Trọng Nguyễn đến Hoa Kỳ vào tháng 3 năm 1983, định cư tại Rosemead, California cùng vợ và bốn người con. Ông mất ngày 9 tháng 1 năm 2004 tại bệnh viện City of Hope, Duarte, California vì bệnh ung thư phổi.
 
Lê Trọng Nguyễn viết ca khúc đầu tay Ngày Mai Trời Lại Sáng năm 1946. Ông sáng tác không nhiều, nhưng các nhạc phẩm của ông đều giá trị nghệ thuật cao, với giai điệu và lời ca trau chuốt, nhiều hình ảnh đẹp.
 
Trong những tác phẩm của Lê Trọng Nguyễn, nổi tiếng và phổ biến rộng rãi hơn cả là bản Nắng Chiều, được ông sáng tác vào năm 1952. Nhạc phẩm này không chỉ nổi tiếng ở Việt Nam mà nó còn được biết tới nhiều ở Nhật Bản, Đài Loan và ở Hồng Kông với tên Bản Tình ca Việt Nam. Nắng Chiều cũng là ca khúc trong bộ phim cùng tên năm 1971 của đạo diễn Lê Mộng Hoàng với sự có mặt của diễn viên nổi tiếng Thanh Nga.
 
Trong một cuộc phỏng vấn, Lê Trọng Nguyễn đã nói: "Tôi viết bản đó ở Huế, thời gian sau khi bỏ vùng kháng chiến về thành... Tâm sự tôi trong bài Nắng Chiều nó như thế này, kể anh nghe cho vui. Sau cuộc đảo chính của Nhật vào đêm 9 tháng 3 năm 45, có một gia đình công chức Nam triều từ Quy Nhơn chạy ra tạm trú ở Hội An, mà tôi cũng ở Hội An lúc đó. Gia đình đó có một người con gái. Tôi yêu người con gái ấy!"
 
Năm 2003, ông viết xong "Nghệ Thuật Viết Nhạc", sẽ được gia đình cho xuất bản trong tương lai.
"Lê Trọng Nguyễn không chỉ là một nhạc sĩ có tài, ông còn là một học giả uyên bác về âm nhạc mà tôi thường bàn luận trong nhiều dịp sáng tác ..." như lời nhận xét của Phạm Đình Chương, người bạn thân của ông.
 
Trong lúc rảnh rỗi này, tôi đã khởi sự sưu tầm các bài viết, chương trình phát thanh, chương trình kỷ niệm về Lê Trọng Nguyễn và được sự hợp tác nhanh chóng của chị Nga, anh Phạm Thành Châu, anh Trần Quang Hải, anh Thanh Trang, Mộng Trang ... Xin thành thật cám ơn tất cả. 
 
Quý vị nào có bài viết, hình ảnh, kỷ niệm với Nhạc Sĩ Lê Trọng Nguyễn, xin vui lòng gởi về email của tôi: dathphan1@gmail.com  
 
Phan Anh Dũng 
(Richmond, Virginia - 4 tháng 1 năm 2008)